Perşembe, Nisan 17, 2014 22°C
Dolar A: 2.1322 S : 2.136 Euro A : 2.9507 S : 2.956

Bağ Tesisi

 Dikim Planı: Bağ yerinin hazırlanmasından önce dikim planının yapılması gerekir. Dikim aralık ve mesafeleri sıraların konumu, direkler ve eğer varsa dölleyici çeşitlerin dağılımı kroki üzerinde belirtilmelidir. Dölleyici çeşitler bağda 8 omcaya 1 dölleyici olacak şekilde veya iki sıraya 1 sıra dölleyici çeşit olacak şekilde yerleştirilebilirler ( Şekil 1). Birinci yol izlenirse dölleyici çeşitten daha az asma dikilmiş olur. İkinci seçenek ise kültürel işlemleri uygulama açısından daha fazla kolaylık sağlar.

Toprak Hazırlığı: Bağ tesis edilecek arazide daha önceden bağcılık yapılmışsa arazinin birkaç yıl dinlendirilmesi yararlı olacaktır. Bu süre içerisinde değişik bitkilerle ekim nöbetinin uygulanması toprağın kısa sürede bağcılığa uygun hale gelmesini sağlar Ayrıca bağ tesisinden önce fiğ, bakla, yonca gibi bitkilerle yeşil gübreleme yapılması toprağın ıslahı açısından etkili bir uygulamadır.

                    o o o o o o o o o           o + o o + o o + o o + o o + o

                    o + o o + o o + o         o + o o + o o + o o + o o + o

                    o o o o o o o o o           o + o o + o o + o o + o o + o

                    o o o o o o o o o           o + o o + o o + o o + o o + o

                    o + o o + o o + o         o + o o + o o + o o + o o + o

                    o o o o o o o o o          o + o o + o o + o o + o o + o

                    o o o o o o o o o          o + o o + o o + o o + o o + o

                    o + o o + o o + o         o + o o + o o + o o + o o + o

                    o o o o o o o o o          o + o o + o o + o o + o o + o

                              a                                          b

Şekil 1. Dölleyici çeşitlerin bağda dağılımı ( o = fonksiyonel dişi çiçekli çeşitler, + = dölleyici çeşit; a: 8 omcaya bir dölleyici, b: iki sıraya bir sıra dölleyici )

Bağ kurulacak arazide öncelikle büyük kayalar veya taşlar temizlenmeli, çukurlar veya tümsekler düzeltilmeli eğer gerekliyse tesviye işlemi yapılmalıdır.

           Asma bitkisinin köklerinin kolaylıkla gelişebileceği ortam hazırlamak amacıyla toprak sonbaharda özellikle tek soklu pulluklarla 50-60 cm derinliğinde işlenir. Eğer mümkünse bu işlemden önce araziye dekara 3-5 ton hesabıyla yanmış çiftlik gübresi yayılması toprağın fiziksel ve kimyasal yapısının iyileşmesine katkıda bulunacaktır. Bu arada çizi tabanına toprak tahlilleri doğrultusunda fosfor ve potasyum içeren ticari gübreler de verilebilir.

           Dikimden önce toprak yaylı tırmık gibi ekipmanlarla sürülerek arazinin düzlenmesi sağlanır ve daha sonra işaretleme işlemine geçilir. İşaretleme önceden belirlenen sıra arası ve sıra üzeri mesafelerine göre yapılır. Sıra arası ve sıra üzeri mesafelerin seçiminde çeşit ve anacın gelişme gücü, iklim ve toprak yapısı, sulama durumu, terbiye sistemi ve mekanizasyona uygunluk etkilidir. Sıra arası mesafeler kullanılacak alet ve ekipmanın kolay çalışabileceği genişlikte olmalıdır. Genel olarak bağlarda sıralar arasında 2-3 m, sıra üzerindeki omcalar arasında ise 1,5-2 m mesafe yeterli olmaktadır. Sıra başlarında ve sonlarında; ilk ve son sıraların yanlarında traktör ve bağlı ekipmanın çalışması için yeterli mesafe bırakılması unutulmamalıdır. Sıraların yönü iyi bir güneşlenme için Kuzey-Güney doğrultusunda oluşturulmalıdır. Sıraların parselin uzun kenarına paralel olması toprak işleme açısından kolaylık sağlar. Meyilli arazilerde ise toprak erozyonuna engel olmak için sıralar eğime dik olarak oluşturulur. Şiddetli rüzgarların etkili olduğu yörelerde ise sıralar rüzgar yönünde olmalıdır.

           İşaretleme:Sıraların düzgün olması için işaretlemeye özen gösterilmelidir. İşaretleme için ip veya galvaniz teller kullanılabilir. Büyük arazilerde ip esneme yapabileceği için tel daha kullanışlıdır. İlk olarak arazinin bir kenarına paralel bir hat çekilir (Şekil 2, A). Bu hattın alt veya üst köşesinden dik bir hat çıkılır.Köşe başlarına herek çakılır. Uzun tel kısa hattın diğer ucundan, kısa tel ise uzun hattın diğer ucundan gerilir; iki ipin kesiştiği noktaya herek çakılarak bir dörtgen elde edilmiş olur (Şekil 2, B ve C). Karşı karşıya olan hatlardan planda belirlenen ikisinde sıra arası mesafeler ölçülerek işaretlenir (Şekil 2, D). Üzerinde sıra üzeri mesafeler işaretlenmiş tel ile sıralarda işaretleme yapılır.Bir sıranın işaretlemesi bittikten sonra yandaki sıraların aynı şekilde işaretlemesi yapılır (Şekil 2, E ve F).

                     

                                          Şekil 2. Bağ yerinin işaretlenmesi

Dikim zamanı: Dikim geç sonbahardaki yaprak dökümü döneminden erken ilkbahara kadar olan dönemde yapılabilmektedir. Kışı sert geçen yörelerde ilkbaharda toprak ısınmaya başladığı zaman dikim yapılmalıdır. Fidanlar yumuşak iklime sahip yerlerde sonbaharda veya kışın dikilebilirler.

           Dikim: Bağ tesisi yerli köklü asma fidanlarıyla (filokserasız yerlerde), aşılı asma fidanlarıyla veya aşısız Amerikan asma fidanlarıyla (filokserayla bulaşık yerlerde) gerçekleştirilebilir. Fidanlar temin edildikleri anda arazi hazırsa hemen dikilmeli veya dikime kadar nemli toprakta hendeklenerek muhafaza edilmelidir.

           Fidanlar küskü veya fidan çukuru açılmak suretiyle dikilebilirler. Derin toprak işlemesi yapılmış yerlerde küskü ile dikim daha pratik bir yöntemdir. Küskü, yaklaşık 1.20 m uzunluğunda üzerinde demir ayak basamağı ve en üstte de elle bastırmak için yeri olan ucu sivri demir çubuktur (Şekil 3). Bir gece önceden su içerisinde tutulan fidanlar arazide dikime kadar ıslak bir çuvala sarılmalı veya dibinde su bulunan kova içerisine konmalıdır. Dikimden önce fidanlarda dikim budaması yapılır. Küskü ile dikilecek fidanlarda yan kökler dipten dip kökler 1-2 cm.den makasla kesilirler. Sürgünlerden gelişmiş olan bir tanesi bırakılır diğerleri dibinden kesilirler. Bırakılan sürgün de 1-2 göz üzerinden budanır (Şekil 4, b). Küskü işaret çubuğunun işaretlediği yere fidan uzunluğundan biraz daha uzun derinliğe batırılır ve ileri geri oynatılarak delik gevşetilir.Açılan deliğe fidanın aşı yeri toprak yüzeyinin 1-2 parmak üzerinde kalacak şekilde konur. Çukurun üst kısmına yakın kısımdaki toprak fidanın altına doğru itilerek fidan iyice sıkıştırılır. Etraftaki gevşek nemli toprak dikilen fidanın üstünü 3-5 cm örtecek şekilde kümbet yapılır ve fidanın dibine herek dikilir.

                                

 

                Şekil 3. Dikim küsküsünün genel görünümü

           Küskü ile çalışmanın güç olduğu ağır veya iyi işlenmemiş topraklarda bağlar 40-50 cm. derinliğinde 30 cm. genişliğinde çukurlar açılarak tesis edilebilir. Fidan çukurları işaret çubuklarının konduğu yerlerde elle veya traktörlerin arkasına bağlanabilen burgularla açılabilir. Ağır topraklarda özellikle burgu ile açılan fidan çukurlarında çukur iç yüzeyinde zamanla sert tabaka oluşabilmektedir. Bu tip topraklarda çukur açma fidan dikiminden kısa bir süre önce toprak tava geldiğinde yapılmalıdır. Elle çukur açılıyorsa çukurun alt ve üst kısmından çıkan topraklar çukur kenarına ayrı ayrı yığılırlar. Küskü ile yapılan dikimden farklı olarak fidanlarda dip kökler biraz daha uzun (4-8 cm) budanırlar (Şekil 4, a). Bağ yeri hazırlanırken yanmış ahır gübresi kullanılmamışsa bir miktar yanmış ahır gübresi çukurun üst kısmından çıkan toprağa karıştırılarak çukurun dibine atılır. Dikim yapılacak sıraya üzerinde sıra arası mesafeler işaretli tel veya ip yere yakın olacak şekilde sıkıca gerilir. Dikim budaması yapılmış asma fidanı tam işaretin olduğu yere aşı yeri toprak seviyesinin bir iki parmak üzerinde kalacak şekilde tutulur. Çukur üst kısımdan çıkan toprakla yarıya kadar doldurulur ve ayakla iyice çiğnenir. Arazi hazırlığı esnasında fosforlu veya potaslı gübreler kullanılmamışsa bir çukura isabet eden miktarlar bu kısma atılır ve can suyu verilir. Daha sonra çukurun alt kısmından çıkan toprakla çukur doldurulmaya devam edilir ve tekrar bastırılır. Olumsuz dış koşullardan korumak için fidanın üzerini 3-5 cm. kalınlığında örtecek şekilde gevşek toprakla kümbet yapılır ve fidanın yanına herek dikilir (Şekil 5).

                                                      a                                  b

Şekil 4. Çukur açarak ( a ) ve küskü ile dikilen ( b ) fidanlarda dikim budaması.

         KY= kesim yeri

                                    Şekil 5. Çukur açmak suretiyle dikilmiş asma fidanı

Önemli bir nokta aşısız Amerikan asma fidanlarıyla tesis edilen bağlarda ileride aşı yapılacağı için fidanın 8-10 cm lik kısmı toprak üzerinde kalacak şekilde dikim yapılmasıdır.

           Dikim Sonrasında Gerçekleştirilecek Bakım İşleri: Havaların ve toprağın ısınmasıyla birlikte gözler uyanır ve genç sürgünler toprak içerisinde gelişmeye başlarlar. Bu arada yağan yağmurlardan sonra oluşacak kaymak tabakasının sürgünlerin toprak üzerine çıkmasını engellememesi için kaymak tabakası hafifçe kırılır. Dikilen asmaların gelişmesini zayıflatabilecek olan yabancı otlar çapa ile yok edilir. Sürgünlerin 10-15 cm uzunluğa eriştiği dönemden itibaren kümbetler kademeli olarak inceltilerek açılır. Yaz başlangıcında kümbetler tamamen açılır, sürgünler rüzgardan kırılmaması için hereğe bağlanırlar. Bu esnada aşı noktasından meydana gelen boğaz kökleri kesilir. Bu işlem yapılmadığı takdirde omca zamanla aşıyı atabilir. Bu nedenle ilk 2-3 yıl ilkbaharda veya geç sonbaharda omcaların dipleri açılıp oluşan boğaz kökleri temizlenmelidir. Olası kurak koşullara hazırlık olması açısından fidanın etrafında sulama çanağı oluşturulur. Kurak koşullarda özellikle yaz başlangıcında yapılacak bir iki sulama ile fidanların kurumasını engellemiş oluruz. Sürgünler ve üzerindeki yapraklar külleme veya mildiyö gibi hastalıklara yakalandığında gelişme yavaşlayabilir. Bunu önlemek için mildiyöye karşı 3-4 yapraklı oldukları dönemden itibaren iklim koşullarına göre 1-2 defa %1’lik bordo bulamacı veya diğer ticari ilaçlar, küllemeye karşı ise toz kükürt veya ıslanabilir toz kükürt preparat kullanılabilir.

           Kışı çok sert geçen yörelerde ertesi ilkbaharda sürecek olan gözlerin donmaması için omca alttan 4-5 göze kadar toprakla örtülmelidir.

          Takip eden kış veya erken ilkbaharda yapılacak budamalarda omca üzerindeki sürgünlerden en kuvvetli ve düzgün gelişmiş olanı düşünülen terbiye sistemine uygun olarak gövdeyi oluşturmak üzere bırakılır.